Çocuklarda Ergenlerde Davranış Bozukluğu

PAYLAŞ

Davranış bozukluğu nedir? Kendini nasıl gösterir?

Davranış bozukluğu genel bir tanımlamayla; çocuk ve ergenin çevresindeki kişilerin acı çekmesine, zarar görmesine yol açan, sosyal olarak kabul görmeyen davranışsal  bir sapma olarak tanımlanmaktadır. Davranış bozukluğu, tekrarlayıcı ve süreğen bir biçimde yaşından beklenilen sosyal ve ahlaki değerleri ihlal ederek başkalarının haklarına saldırı ile seyreden klinik bir tablodur. Psikiyatrik bir tanı sistemi olan DSM-V’te 4 grup belirti ile tariflenir.

  • -Canlılara karşı yıkıcı davranımlar, insan ve hayvanlara fiziksel saldırı ve zarar.

  • Canlı olmayanlara karşı yıkıcı davranışlar: Eşyaya, mala zarar verme..

  • Sahtekarlık ve hırsızlık

  • Kuralları ihlal etme

DB yaşayan çocuk ve ergenlerde ciddi bir öfke sorunu vardır. Arkadaşlarını tehdit etme, fiziksel olarak zarar verme, insanların malına zarar verme, kesici alet kullanma, hayvanlara zarar verme, hırsızlık yapma,yangın çıkarma, yalan söyleme, kuralları ihlal etme, okuldan ve evden kaçma yada yoğun olarak okul devamsızlığı gösterme şeklinde kendini gösterir. 

Daha erken yaşlarda DP (Davranış Bozukluğu) tanısı olmayan ancak öfke sorunları ve daha az sıklıkla gerçekleşen davranım problemleri 10 yaşından itibaren daha belirgin hale gelmektedir. Çocuk ve ergenlik döneminde DB tanısı almış bireylerin yaklaşık yarısı genç yetişkinlikte kişinin hayatını ağır düzeyde etkileyebilecek (Hapse girmesine neden olabilecek) Anti sosyal kişilik bozukluğu olarak bildirilmektedir. 

Öte yandan Davranış Bozukluğu olmasa da daha erken yaşlarda görülen ve daha ileride Davranış Bozukluğu olma riskini artıran ” Karşıt Olma Bozukluğu ” diye tanımlanan yıkıcı ve dürtü denetimi ile ilgili olan bu bozukluktan da bahsetmemiz yerinde olur.

Karşıt olma Bozukluğu tanısı en az 6 ay süren gergin/ sinirli davranışlarla seyreden ve aşağıda sayılan belirtilerden en az dördünün gözükmesiyle konmaktadır:

  • Çoğunluğun ricasıyla veya anlaşma ile konulan kuralları reddetme.

  • Başkalarını kızdıracak davranışlar yapma.

  • Başkalarına kızgın olma.

  • Sık tartışma.

  • Kendi hataları için başkalarını suçlama.

  • Sık öfkelenme kontrol kaybı.

  • İntikam alma davranışları

Alıngan ve çabuk kızma

Bu özellikler 2-4 yaş aralığındaki pek çok çocuk için olağan davranışlardır. Ancak 5 yaşından sonra da bu davranışların sürmesi ve çocuğun sosyal, akademik ve aile içerisinde işlevselliğini etkileyecek düzeye gelmesi çocukta böyle bir güçlüğün olduğunu düşündürmektedir.

KOB ( KARŞIT OLMA BOZUKLUĞU) Yaşayan çocuklar, ergenlikte depresyon ve DB’nun önemli belirtisi olan zalimane davranış geliştirme konusunda riskli bulunmuştur.

Davranış Bozukluğu gösteren çocukların özellikleri nelerdir? Sıklıkla hangi davranışlar gözlemlenir ve aileler -öğretmenler hangi durumları önemsemelidirler?

 

DB gösteren çocuklar temel olarak öfkelidirler. Kurallara uymakta önemli güçlükler yaşayabilirler. Duygulanımlarını sözel olarak ifade etmekte yoğun güçlük yaşarlar. Bu yüzden de kendilerinieylemleriyle ifade ederler. Dışlanma yaşayabileceklerinden gerginlikleri ve ve öfkeleri daha da artabilir. DB özelliği gösteren çocuklar; hem büyükleriyle hem de yaşıtlarıyla sosyal uyum sorunları yaşayabilirler. Sorumluluklarını yerine getirmede isteksizdirler. Aşırı alınganlık gösterebilirler. Empati yapmakta güçlükleri sık karşılaşılan durumlardır. Oyunlarda mızıkçılık, yalan söyleme,diğerlerini suçlama, yenilgiye olan yoğun tahammülsüzlük,hile yapma davranışları da sık gözlenir.

Davranış Bozukluğu özelliği gösteren çocukların öfkeli halleri ve olumsuz davranışları belirgindir. İç dünyalarındaki güçlükleri kolayca dışa vurup davranışlarıyla ifade ettiklerinden zorluklar kolayca fark edilebilir. Başkalarına zarar verici davranışların görülüp önemsenmesi kadar DB özelliği gösteren çocuğun ne kadar ”çaresizlik” yaşadığı da önemsenmelidir. Çocuk öfkesiyle yada olumsuz diğer duygulanımlarıyla baş edemediği için bu tür davranışlarla  kendini ifade ettiği mutlaka aileler ve öğretmenleri tarafından anlaşılmalı, çocuğu suçlamadan yaklaşılmalıdır.

Özer Öztürk

Psikolog (Özel Marmara ortaokulu )

Terapi

Gelecek yazı: Çocuk ve ergenlerde Davranım Bozukluğu riskini Artıran Davranışlar nelerdir?

 

 

 

Yorumlarınız benim için değerli